Siły psychohistorii

Komentarz Autora:

Komentarz Autora:

Komentarz Autora:

Komentarz Autora:

Komentarz Autora:

Komentarz Autora:

Komentarz Autora:

IQ jest arbitralnie skonstruowanym pakietem bliżej nieokreślonych, nabytych i dziedziczonych parametrów sprawności umysłowej; Test IQ mierzy umiejętność tworzenia uogólnień z niekompletnych danych i wywodzenia z nich nowych informacji zgodnie z abstrakcyjnymi regułami. Inaczej, „test IQ mierzy umiejętność budowania modeli na podstawie wcześniejszych doświadczeń, a potem wykorzystania tychże modeli do określenia, co wydarzy się w przyszłości”. Jeszcze inaczej: mierzy sprawność w manipulowaniu symbolami i abstrakcjami do celów rozpoznawania wzorców oraz prawidłowości.

Komentarz Autora:

Komentarz Autora:

Komentarz Autora:

Komentarz Autora:

Teoria ma dawać moc predykcyjną. 

Komentarz Autora:

Religia jest w tym sensie zgodna z prawami natury, że jest sposobem grup ludzi na dostrajanie swoich instytucji kulturowych, obyczajów i zachowania do prawideł i okoliczności 
rządzących ich przetrwaniem.

Komentarz Autora:

Możliwe jest poparte całkowitą pewnością odrzucenie teorii, jednak nie jest możliwe całkowicie pewne przyjęcie teorii.

Komentarz Autora:

Twierdzenie i teoria naukowa powinny być tak zbudowane, aby dało się zweryfikować (np. przez eksperyment) ich prawdziwość lub zakres sytuacji, w których opisują zjawiska 
realnego świata.

Komentarz Autora:

Semantyczna definicja prawdy: Zdanie „p” jest prawdziwe wtedy i tylko wtedy gdy p.

Komentarz Autora:

W każdym systemie aksjomatycznym występują twierdzenia, które są prawdziwe, ale których nie można udowodnić.

Komentarz Autora:

Są wyspy na oceanie matematyki, do których nie sposób dotrzeć za pomocą małych kroczków metody dedukcyjnej.

Komentarz Autora:

Rekonceptualizacja: faktycznym narkotykiem są hormony produkowane przez mózg, a nie substancje psychoaktywne (bodźce z zewnątrz) […] [teza ta wynika m.in. z] istnienia całego rynku terapii uzależnień behawioralnych.

Komentarz Autora:

Nie rozmawiamy w celu wymiany informacji. Większość rozmów to przede wszystkim mniej lub bardziej jawne renegocjacje statusu.

Komentarz Autora:

Sekretem napisania perfekcyjnych dialogów powieściowych jest pokazać, w jaki sposób mówiący wzajemnie uznają, podwyższają lub obniżają status własny i innych postaci.

Komentarz Autora:

Cała „ewolucyjna teoria piękna” jest błędnie skonceptualizowana i myląco nazwana przez jej propagatorów. Mechanizm aprobaty społecznej to nie „poczucie piękna”. To będący 
produktem koewolucji biologicznej i kulturowej mechanizm 
zwiększający fitness (selekcję naturalną) społeczności przez 
podnoszenie statusu tych jej członków, których wysiłek/talent/poświęcenie wzbogaca całą społeczność.

Komentarz Autora:

Interakcje między homeostatami, choćby relacje między ludźmi czy państwami, polegają na nieustannej renegocjacji statusu i sprawczości: na stroszeniu, blefie etc.

Komentarz Autora:

Sferą zachowań dominacyjnych rządzą siły równie potężne, 
co fetyszyzmem w sferze seksualności.

Komentarz Autora:

Niech twoja mowa będzie „tak, tak” albo „nie, nie”. A co nadto 
jest, od twych uciążliwych dla otoczenia uzależnień hormonalnych pochodzi.

Komentarz Autora:

Jeśli chcesz być wspaniałym rozmówcą, musisz pozwolić temu drugiemu, aby był koszmarnym.

Komentarz Autora:

Gdy zidentyfikować „fetysz” rozmówcy, możemy zaspokoić jego 
„głód narkotyczny”. Połóż na stole transakcję-przynętę: daj mu 
prestiż, okazję do dominacji, daj się wygadać itp. Ale w zamian 
za smakołyk niech zrobi sztuczkę – to, co od niego potrzebujesz. Pozornie niewinna odmowa często kończy znajomość lub prowokuje akt skrytej lub skrajnie agresywnej zemsty. Logika zemsty: narkomanowi na „głodzie” zabrałeś właśnie sprzed nosa działkę heroiny!

Komentarz Autora:

Uczciwego traktowania i przestrzegania warunków umów spodziewaj się wyłącznie jeśli jesteś stroną o w miarę równym statusie.

Komentarz Autora:

Ultymatywna wytyczna dla oceniania ludzkich charakterów: zidentyfikuj typ bodźców, które oceniana osoba zaprzęga do uruchamiania hormonalnych mechanizmów nagradzania.

Komentarz Autora:

Maksyma przywódcy: dokonuj drobnych aktów podniesienia w górę statusu osób niższych pozycją od ciebie.

Komentarz Autora:

Zanim zwiążesz się z jakąś osobą  emocjonalnie lub biznesowo, zobacz, jak traktuje ona ludzi o niższym statusie, którzy nie mają jak się odegrać lub komu poskarżyć.

Komentarz Autora:

Potrzeba zachowania godności jest jedną z najpotężniejszych sił rządzących ludzkimi reakcjami i motywacjami.

Komentarz Autora:

Kluczowy atrybut i parametr legitymizacji władzy to zdolność 
stania się źródłem prawa.

Komentarz Autora:

Ideologia to pakiet twierdzeń normatywnych lub interpretujących na własne potrzeby „prawa naturalne” świata zastanego, celem usprawiedliwienia stosowania przemocy.

Komentarz Autora:

Aby nazwać świat, trzeba go najpierw opanować. 

Komentarz Autora:

Język to pakiet narzędzi władzy, o który toczą się boje  
dominacyjne.

Komentarz Autora:

Struktura systemu determinuje jego zachowanie.

Komentarz Autora:

Cała cywilizacja ludzka na planecie Ziemia, zdolna globalnym 
wysiłkiem zrealizować projekt stacji kosmicznej, jak też poszczególne państwa oraz mocarstwa, utrzymują się przy życiu dzięki podatnym na zakłócenia i atak zjawiskom emergentnej 
ultrakooperacji.

Komentarz Autora:

Im bardziej wychylenia zagrażają egzystencji systemu homeostatycznego, tym łatwiejsze jest przewidzenie jego opcji decyzyjnych.

Komentarz Autora:

Spraw, by atakowany utracił antykruchość. Najskuteczniejszą formą ataku jest zaburzyć funkcjonowanie tego systemu tak, aby zwiększyć prawdopodobieństwo pojawiania się w nim  
zaburzających homeostazę zjawisk emergentnych, których 
nie da się kontrolować za pomocą opanowanych wcześniej 
narzędzi regulacyjnych. 

Komentarz Autora:

Zmniejsz zdolność przeciwnika do komunikacji i interakcji ze 
środowiskiem, a podtrzymaj lub zwiększ tę zdolność u siebie. 

Komentarz Autora:

Wygra ten, kto jest zdolny dostroić się do rytmu pola walki.

Komentarz Autora:

Definicja istoty fortelu: To akt oddziaływania wykraczający 
poza ramy predykcyjne oponenta. Inaczej: to akt wygenerowania Czarnego Łabędzia.

Komentarz Autora:

Proces wdrażania/indoktrynacji do kultury powoduje trwałe fizjologiczne zmiany w mózgu. […] kultura (w tym dieta) zmienia nas fizjologicznie niezależnie od cech genetycznych 
(w tym różnic rasowych), parametrów środowiska i ekspresji 
genów. […] Nie da się odseparować kultury (oprogramowania 
kulturowego), „psychologii” i fizjologii naszego mózgu, ponieważ kultura fizycznie zmienia sposób jego organizacji i funkcjonowania.

Komentarz Autora:

Jesteśmy gatunkiem opierającym przetrwanie i zdolność rozmnożenia o parametry kultury. Kultura zaś to system naśladowania zachowań.

Komentarz Autora:

Żaden z gatunków małp spokrewnionych z człowiekiem nie 
przejawia dwóch cech jednocześnie: życia w dużych grupach 
i praktyki małżeństw monogamicznych. Małżeństwa takie są 
wyłącznie produktem kultury homo sapiens.

Komentarz Autora:

Gotowość zaufania osobom obcym (ang. in-out-group trust) jest 
odwrotnie proporcjonalna do obecności struktur klanowych.

Komentarz Autora:

Cechy psychiczne [drugiego pokolenia migrantów] były przenoszone przez wychowanie, a nie produkowane przez złą jakość systemu politycznego, bezpieczeństwo socjalne, wystawienie na klimat, choroby endemiczne, bądź opresje w docelowym miejscu zamieszkania rodziców. 

Komentarz Autora:

Nastąpiła sakralizacja cech psychologicznych kształtowanych wcześniej przez niesterowane mechanizmy ewolucji kulturowej.

Komentarz Autora:

Religia nie jest „zbiorem zabobonów”. Jest pakietem narzędzi 
stworzonych do misji cywilizującej: udomawiania istot ludzkich 
wedle określonego wzorca formatowania cywilizacyjnego. 
Jest też najskuteczniejszym znanym ludzkości generatorem 
wspólnego mitu i mitu motywującego. To dlatego system religijny jest podstawowym celem agresji ideologicznej – kampanii zwalczania konkurencji.

Komentarz Autora:

Handel cywilizuje – jest impulsem ewolucyjnym dla bezosobowej prospołeczności.

Komentarz Autora:

Atak przeprowadzony przez Mistrza Wojowania ma na celu zniszczenie zdolności do ultrakooperacji atakowanej społeczności, 
utrudnienie skalowania tej zdolności do optymalnego poziomu. 

Komentarz Autora:

Tylko grupy mogą uciskać inne grupy oraz całe społeczeństwa.  A grupa uciskająca musi być wewnętrznie spójna.

Komentarz Autora:

Zachowania kooperacyjne trzeba wymusić.

Komentarz Autora:

W obrębie grupy tchórzom powodzi się lepiej niż odważnym. Jednak 
na poziomie wyższym, społeczności pełne tchórzy są eliminowane 
przez te, które pełne są odważnych.

Komentarz Autora:

Zdolność każdej grupy ludzi do przetrwania można określić dwo-
ma specyficznymi parametrami oprogramowania kulturowego jej 
członków: 
1. Zdolność do osiągania kolektywnych celów.  
2. Zdolność jednostek do poświęcania dobra osobistego na rzecz realizowania celów społeczności.

Komentarz Autora:

Konflikt zewnętrzny sprawia, że znikają [konflikty] wewnętrzne. 

Komentarz Autora:

Dzieła takie jak średniowieczne katedry czy Göbekli Tepe to sposób łączenia ludzi w osiągającą wspólne cele społeczność.

Komentarz Autora:

Tak jak istnieją produkty i marki prestiżowe (np. BMW, iPhone), tak istnieją „ideologie prestiżowe”.

Komentarz Autora:

Tak długo jak ludzie czują czyjś wzrok na karku, zachowują się 
lepiej. A grupy ludzi, którzy zachowują się miło wobec siebie, 
wygrywają z grupami, które tego nie robią. 

Komentarz Autora:

Zdolność do kooperacji oraz postęp moralny i materialny ludzkości 
to produkt [uboczny] „dobrych wojen”.

Komentarz Autora:

Cecha rozpoznawcza toksycznego poglądu lub ideologii: 
nie tylko waliduje wybory życiowe, ale podnosi prestiż osoby go 
głoszącej. To dlatego nawet najbardziej merytoryczna krytyka 
zawsze będzie odebrana emocjonalnie – jako atak naruszający 
status i prestiż.

Komentarz Autora:

Biali „liberałowie” w USA wyróżniają się posiadaniem wyjątkowej cechy: preferencji dla obcych (zwł. pokrzywdzonych) ponad lojalnością do własnej grupy.

Komentarz Autora:

Zasadniczo każdą aktywność ludzką, indywidualną i zbiorową, 
da się opisać za pomocą pojęcia sprawczości.

Komentarz Autora:

(Zdolność decydowania i sprawczość) 
Obserwacja → Orientacja → Decyzja → Akcja
Percepcja → Wizja → Decyzyjność (Wola) → Sprawczość

Arystoteles → Aleksander Wielki 
Napoleon → Napoleon
Otto von Bismarck → Wilhelm I

Komentarz Autora:

Zwycięstwa nie należy poszukiwać w fizycznym wymiarze, 
gdyż zmagania odbywają się poza tradycyjnie rozumianym 
polem walki.

Komentarz Autora:

Przeciwnik ma działać według logiki innej, niż ta dyktowana 
przez bezpośrednie pole walki.

Komentarz Autora:

Naśladowanie zachowań i praktyk jest kluczową cechą 
konstytutywną homo sapiens. Wtórną adaptacją tego 
pakietu cech dziedziczonych i fizjologicznych stała się zdolność do ultrakooperacji – skalowania w górę kooperujących społeczności. Budowanie cywilizacji i imperiów jest najwyższą formą tej zdolności.

Komentarz Autora:

Filtr etniczny blokuje możliwość skalowania: rozmnażanie 
działa wolniej niż indoktrynacja. Adaptacja wtórna kopiowania oprogramowania kulturowego umożliwia skalowalność. […] „Sekretną” mocą sprawczą wszelkich przywódców 
i niejawnych ośrodków władzy jest zdolność skalowania 
w górę liczby wyznawców poprzez infekowanie ich „wspólnym mitem”. Ten ustanowi władzę nad duszami, kto potrafi sterować mechanizmami „społecznych epidemii”.

Komentarz Autora:

Duże grupy obcych sobie ludzi mogą współpracować, gdy 
łączy ich wiara we wspólny mit.

Komentarz Autora:

Technologie oraz idee wynikają jedne z drugich, a kluczem 
do sukcesu przełomowego wynalazku jest rekombinacja idei. 

Komentarz Autora:

Wynalazki są końcowym produktem skomplikowanej struktury synergicznej wcześniejszych wynalazków oraz inspirujących wizji podsuwanych przez niepowiązane wcześniej branże i sfery życia.

Komentarz Autora:

Aby zainicjować rewolucję przemysłową, trzeba najpierw 
stworzyć wysoce wydajne imperium handlowe.

Komentarz Autora:

Trzy funkcje – nadwyżki, magazynowanie/przesyłanie 
oraz wymiana – są filarami każdego imperium żywnościowego od starożytnego Egiptu po wiktoriańską Anglię i Pax Americana.

Komentarz Autora:

Czym bardziej wyrafinowana i nowoczesna jest nasza technologia, tym bardziej wrażliwi jesteśmy na zakłócenia w dostawach surowców.

Komentarz Autora:

Potrzeba całej wioski [by wychować dziecko].

Komentarz Autora:

Najwyższa forma ataku: zdewastuj oprogramowanie kulturowe generujące ultrakooperację i asabijję: przerwij 
międzypokoleniową transmisję tego oprogramowania.

Komentarz Autora:

Proces cywilizowania człowieka polega na tym, że za pomocą przymusu dziecko jest wyrywane ze stanu pierwotnej 
dzikości – stan ten to zaspokajanie przyjemności biologicznych. […] „Cywilizowanie” istoty ludzkiej […] polega na zbu-
dowaniu takich mechanizmów motywacji i samokontroli, które formują system motywacyjny (w tym hormonalny – tzw. szlak dopaminowy) do osiągania przyjemności (satysfakcji) z wykonywania pracy pożytecznej dla innych.

Komentarz Autora:

Uzależnienie behawioralne

Fetysze dominacyjne – walka o status i szprycę hormonów motorem ludzkiej aktywności

Nota wstępna. Stwierdzam z pełnym przekonaniem, że cywilizowanie istoty ludzkiej, proces socjalizacji i wychowywania młodego człowieka (w tym wpojenie kluczowej zdolności – do samokontroli) w najwcześniejszej fazie tych procesów polega na przemodelowaniu i przestrojeniu działania mózgu, a precyzyjnie – radykalnej, fizjologicznej przebudowie struktur odpowiedzialnych za motywację.

Najważniejszą z nich jest układ dopaminergiczny. Nota napisana po bardzo długich przemyśleniach treści dziesiątek książek z zakresu od starożytnych opowieści dydaktycznych, przez antropologię i kwestię restrykcji na zachowania seksualne do współczesnych podręczników treningu wojskowego i służb wywiadowczych.

Poddany treningowi delikwent przestaje być powodowany zwierzęcymi instynktami przetrwania – zdobycia pokarmu

i rozmnożenia. Jego nagrodami i karami stają się aprobaty i kary za zachowania pro- i antyspołeczne. Optymalnie jednostka staje się elementem zwiększającym kolektywną zdolność przetrwania ultrakooperującej społeczności (s. 454). Ta zdolność przetrwania jest efektem koewolucji biologicznej (opartej na dziedziczeniu, kod DNA) i kulturowej (opartej na przekazie międzypokoleniowym).

Inaczej, każdy z nas jest częścią większej całości – społeczności, która wykształciła pakiet oprogramowania kulturowego, instalowanym w nas od kołyski. Konflikt między pierwotnymi instynktami a kulturową nadbudową, między „egoizmem” i interesem wspólnoty, manifestujący się w kulturze Zachodu jako walka Dobra ze Złem, był i zawsze będzie najgłębszą esencją i materią z której czerpią swoje materiały budowlane wszyscy twórcy systemów motywacyjnych: ideologii takich jak kapitalizm czy potężnych imperiów.

Nota druga: prezentowana w tym eseju moja autorska wizja-hipoteza fetyszy dominacyjnych – choć opiera się częściowo na pracy psychologów, psychiatrów i antropologów – nie zasługuje na miano w pełni naukowej. Jest ledwie ramą koncepcyjną, która ma służyć konkretnej potrzebie praktycznej. Ma redukować chaos informacyjny i wspierać w identyfikacji ludzi przejawiających zachowania toksyczne. Inaczej: w moim przekonaniu ma moc predykcyjną i sterowniczą co do ludzkich zachowań.

Magicznym i obecnym we współczesnej psychologii pojęciem streszczającym cały poniższy wywód w sposób bliższy metodologicznej poprawności są „uzależnienia behawioralne”1.

Teoria fetyszy jako kluczowego mechanizmu uzależnień hormonalnych

Wszyscy jesteśmy beznadziejnie uzależnionymi narkomanami bez szans na ucieczkę z nałogu. Ten nałóg jest treścią naszego życia i integralną częścią ludzkiej natury. To, co możemy – a jest to całkiem dużo – to dokonać tzw. wtórnej adaptacji biologicznych mechanizmów neurofizjologicznych by zaprząc je do budowy cywilizacji… Kierować tym nałogiem tak, aby jego efekty były pożyteczne dla nas i społeczności. Naszym uzależnieniem od hormonów rządzą trzy proste reguły:

• Każdy z nas ma swój „ulubiony” sposób produkowania „hormonów nagrody”. Sposób ten działa jak fetysz, tj. każdy z nas wytwarza własne, skomplikowane procedury, zespoły zachowań, rytuały i przyzwyczajenia – efektem ich aktywacji jest osiągnięcie stymulacji hormonalnej.
• Głód narkotykowy zaspokajamy w sposób mniej lub bardziej pozytywny w dwóch skalach: uciążliwości oraz pożyteczności dla otoczenia. Często ci sami pozyskują aprobatę społeczną za determinację, wysiłek i poświęcenie, a przy tym dominacyjnie gnębią wszystkich, którzy się nawiną.
• Uzależnienia behawioralne są fundamentem całej gamy tożsamości indywidualnych i grupowych, które są głównym czynnikiem decydującym o przynależności do sekt, subkultur, stowarzyszeń… aż do całych cywilizacji.

Przykłady wyliczone poniżej, ale także cała „teoria”, są formą rekonceptualizacji. Mnie samemu teoria ta służy jako narzędzie do kontrolowania zachowania własnego oraz innych. Zdolność przewidywania zachowań ludzi, jaką zapewnia, wynika z naszej konstrukcji biologicznej oraz oprogramowania kulturowego, które przejawiają nieliniową, trudną do okiełznania plastyczność.

Mechanizm działania narkotyków i dopamina

„Teoria fetyszy dominacyjnych” jest połączeniem dwóch spostrzeżeń: rekonceptualizacji tego, że faktycznym narkotykiem są hormony produkowane przez mózg, a nie substancje psychoaktywne oraz istnienia całego rynku terapii uzależnień behawioralnych.

Na uzależnionych potrafią działać najprzedziwniejsze bodźce. Pewien były narkoman musiał unikać kreskówek, bo na opakowaniach działek sprzedawanych mu kiedyś przez dilera widnieli ich bohaterowie2.

„Narkotyki dokonują skoku na obwód pragnienia” – tak sformułował ich działanie Alan Leshner, były dyrektor Krajowego Instytutu ds. Nadużywania Środków Odurzających w USA. Sterowany dopaminą układ motywacyjny mózgu jest pobudzany znacznie intensywniej przez środki psychoaktywne niż naturalne nagrody – jedzenie i seks. Kontrolę nad układami mózgowymi, które wyewoluowały w kluczowym dla nas celu utrzymania nas przy życiu, przejmuje uzależniająca substancja chemiczna. Na marginesie – to wyjaśnia, dlaczego uzależnienie od jedzenia i seksu ma tak wiele wspólnego z narkomanią.

Narkotyki „twarde” sztucznie odpalają układ dopaminowy: wymijają skomplikowane obwody „niespodzianki” (pobudzenia antycypacyjnego). Związek gwałtownego podnoszenia poziomu narkotyku we krwi z intensywnością wyrzutu dopaminy sprawia, że nałogowcy z czasem przechodzą na wstrzykiwanie dożylnie. Wcześniej praktykowane drogi przyjmowania dawek nie zapewniają im pożądanego dreszczu. Nałóg pogłębia się i osoba uzależniona pozostaje jedynie z dojmującym głodem kolejnej działki.

Układ ten w swoim naturalnym stanie odpala trzy do pięciu razy na sekundę. Częstotliwość rośnie do dwudziestu, a nawet trzydziestu razy na sekundę w przypadku pobudzenia bodźcem. Układ dopaminowy wyłącza się, gdy nie pojawia się oczekiwana nagroda. Wtedy częstotliwość wyrzutów hormonu nagrody spada do zera, a uzależniony „wpada w czarną dziurę”. Zamknięcie dopływu dopaminy sprawia, że czuje się rozżalony i oszukany.

Wiedzę o tych mechanizmach ludzkiego systemu motywacyjnego stosują w praktyce twórcy gier. Gry on-line są znakomitym narzędziem badania ludzkiej natury, opartym na selekcji quasi-ewolucyjnej. Gromadzą informacje o momentach jej przerwania, czasie zabawy, o tym, jakie bodźce przedłużają ten czas.

Tom Chatfield, teoretyk gier, stwierdził, że największe gry zebrały całe terabajty danych o graczach. Dokładnie wiedzą, czym pobudzić i tłumić wydzielanie dopaminy. Dla ilustracji: optymalny odsetek kufrów, w których są rzeczy potrzebne graczowi, to magiczne 25 procent. Optymalna ilość przedmiotów potrzebnych do przeniesienia się na kolejny poziom gry to 15. Te proporcje sprawiają, że gracze spędzają przy grze najwięcej czasu. W niektórych krajach powstają regulacje prawne, których intencją jest zakaz implementowania najbardziej uzależniających mechanizmów gry.

Szlak mezokortykalny to efekt socjalizacji i cywilizowania istoty ludzkiej do funkcjonowania w [ultra-]kooperujących wspólnotach.

Porada: patrz na ludzkie charaktery przez filtr „fetyszu dostarczającego hormony szczęścia”

Komentarz Autora:

Święty Mąż

W zbiorze pojęć kosmologicznych należącym do chińskiego dorobku koncepcyjnego pojawia się Święty Mąż (Shengren 聖人). To człowiek, który potrafi z aktualnego stanu spraw wywieść to, co dopiero się zdarzy. Taka istota „grokuje” naturę Dao, czyli uniwersalną zasadę wszechrzeczy, zgodnie z którą zjawiska dzieją się w ten, a nie inny sposób. Tak dostrojona do Praw Natury, praw zawiadujących Wszechświatem osoba mogła zobaczywszy zaczątek, pojąć koniec.
„Odrzuć pustkę, ułudę, by dostrzec pełnię, prawdziwy świat”, głoszą nauki buddyjskie. „Mów prawdę, a prawda cię wyzwoli”, nawoływał Jezus. „Oko widzi tylko to, co umysł gotowy jest przyjąć”, zauważył Henri Bergson. Wszystkie te i podobne dyrektywy podsuwają myśl, że należy odrzucić swoje przekonania, przesądy, często zawodną wiedzę, aby spojrzeć na problem w sposób nowy, zwykle znoszący mentalne blokady i umożliwiający jego błyskotliwe rozwiązanie.
O takich błyskotliwych rozwiązaniach pisze Mistrz Sun w swojej Sztuce wojny – w kontekście wygrywania bitew i wojen. Starożytny strateg naucza nas, że metodą zwyciężania jest dla Mistrza Wojowania zdolność rekonfiguracji i rekonceptualizacji aktualnego i przyszłego stanu dwóch składników siły oddziaływania: zheng i qi2. Dowódca natchniony, któremu uda się dostroić do ich dynamicznych przemian i fluktuacji, będzie niezwyciężony.

Komentarz Autora: