Kluczowa rekonceptualizacja
Sprawczość

Sprawczość

We współczesnych doktrynach zmagań „hybrydowych” należy kompletnie przedefiniować pojęcie zwycięstwa. Zwycięstwa nie należy poszukiwać w fizycznym wymiarze, gdyż zmagania odbywają się poza tradycyjnie rozumianym polem walki (‡SP VIII.3, s. 496).

Pojmowanie zwycięstwa w tradycji Zachodu wiąże się na przykad ze zdobyciem stolicy wroga i defiladą zwycięstwa. Sprawczość to zdolność i prawo do decydowania o tym, co i jak dzieje się w danej chwili i w danym miejscu. Sprawczość może być posiadana sektorowo i być stopniowalna, a precyzyjniej, stopniowalna w większej ilości aspektów niż tradycyjne zwycięstwo.

Sprawczość nad państwem przeciwnika można osiągać skrycie: można kontrolować milicje teoretycznie będące częścią aparatu państwowego przeciwnika – to ma miejsce w Iraku, w którym milicje i służby bezpieczeństwa są przesycone agentami irańskimi. Ale koncepcyjnie najciekawsze w sprawczości jest to, że niejawność sprawczości idealnie zgrywa się z tym, co pisał Sun Zi w swoim traktacie. Mistrz Wojowania działa niczym wirus wścieklizny – praktykuje skrytość i ukrycie sprawczości, czyli swojej zdolności oddziaływania na przeciwnika, którego przestrzeń decyzyjną kontroluje.

Z punktu widzenia współczesnego aparatu koncepcyjnego, za pomocą którego specjaliści od bezpieczeństwa i wojskowi definiują zagrożenia, najtrudniejszą cechą sprawczości jest to, że może ona być wybiórcza. Głęboko w naszą zachodnią kulturę wbudowane jest pojmowanie zwycięstwa i dominacji 
jako jawnego aktu rytualnego obejmującego wszystkie aspekty i sfery funkcjonowania uczestników wojny, potwierdzonego paradą zwycięstwa, podpisaniem aktu kapitulacji itp.
Takie zero-jedynkowe definiowanie władzy nad jakimś terytorium lub kontroli decyzyjnej nad jakąś społecznością może prowadzić do egzystencjalnych błędów. Pokazuje to stworzona w Izraelu koncepcja wojen limitroficznych, polegających na celowej destabilizacji ośrodków geopolitycznych  w rejonach buforowych jakiegoś państwa.
Innym przykładem jest zdominowanie przepływów gospodarczych między Polską a Niemcami przez te ostatnie. 

Z danych statystycznych wyłania się obraz zależności gospodarczej Polski, która jest dla Niemiec – budujących swój dobrobyt i siłę dzięki modelowi eksportowemu – kluczowym podwykonawcą i dostawcą taniej siły roboczej. Taka relacja jest formą sprawczości, która nie wymaga ani ustalenia formalnego zwierzchnictwa politycznego, ani – co miało miejsce w czasach historycznych – podboju militarnego. 

Komentarz Autora: